Program operacyjny infrastruktura i środowisko

PROGRAM OPERACYJNY INFRASTRUKTURA I ŚRODOWISKO (PO IiŚ) będzie jednym z programów operacyjnych (realizowanych w latach 2007 - 2013) będących podstawowym narzędziem do osiągnięcia założonych w Narodowej Strategii Spójności (NSS) celów przy wykorzystaniu środków Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego.

Będzie to największy z punktu widzenia dostępnych środków program operacyjny nie tylko w Polsce, ale także w całej Unii Europejskiej. Na jego realizację w latach 2007-2013 zostanie przeznaczonych ponad 37,6 mld euro. Ze środków Unii Europejskiej będzie pochodziło 27,9 mln euro (w tym ze środków Funduszu Spójności – 22,2 mln euro (79,6%) oraz Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego – 5,7 mln euro (20,4%)).

Głównym celem Programu będzie podniesienie atrakcyjności inwestycyjnej Polski i jej regionów poprzez rozwój infrastruktury technicznej przy równoczesnej ochronie i poprawie stanu środowiska, zdrowia, zachowaniu tożsamości kulturowej i rozwijaniu spójności terytorialnej.

Główny cel programu będzie realizować dwa cele horyzontalne wymienione w NSS:

  • Budowa i modernizacja infrastruktury technicznej i społecznej, mającej podstawowe znaczenie dla wzrostu konkurencyjności Polski. Cel ten będzie wspierany głównie przez duże inwestycje z zakresu rozbudowy sieci transportowej, ochrony środowiska, infrastruktury energetycznej, zwiększenia potencjału kulturowego, szkolnictwa wyższego i ochrony zdrowia.
  • Wzrost konkurencyjności polskich regionów i przeciwdziałanie ich marginalizacji społecznej, gospodarczej i przestrzennej. Cel ten będzie realizowany w ramach wyodrębnionej osi priorytetowej, mającej na celu włączenie w system transportowy największych ośrodków miejskich na wschodzie. Będzie to uzupełnieniem Programu Operacyjnego Rozwój Polski Wschodniej.

PO Infrastruktura i Środowisko koncentrować się będzie na działaniach o charakterze strategicznym i ponadregionalnym. Ponad 66% wydatków będzie przeznaczonych na realizację celów Strategii Lizbońskiej. W ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko realizowanych będzie 15 osi priorytetowych (po pauzach wymieniono główne cele poszczególnych osi):

  • Oś priorytetowa 1. - Gospodarka wodno-ściekowa – Wyposażenie (do końca 2015 r.) aglomeracji powyżej 15 tys. RLM w systemy kanalizacji, oczyszczalnie ścieków.
  • Oś priorytetowa 2. - Gospodarka odpadami i ochrona powierzchni ziemi – Zwiększenie korzyści gospodarczych poprzez zmniejszenie udziału odpadów komunalnych składowanych i rekultywację terenów zdegradowanych oraz ochronę brzegów morskich.
  • Oś priorytetowa 3. – Zarządzanie zasobami i przeciwdziałanie zagrożeniom środowiska – Zapewnienie odpowiedniej ilości zasobów wodnych na potrzeby ludności i gospodarki kraju oraz minimalizacja skutków negatywnych zjawisk naturalnych, przeciwdziałanie poważnym awariom, zapewnienie dobrego stanu wód przybrzeżnych, a także wzmocnienie procesów decyzyjnych poprzez zapewnienie wiarygodnych informacji o stanie środowiska.
  • Oś priorytetowa 4. - Przedsięwzięcia dostosowujące przedsiębiorstwa do wymogów ochrony środowiska – Ograniczanie negatywnego wpływu istniejącej działalności przemysłowej na środowisko i dostosowanie przedsiębiorstw do wymogów prawa wspólnotowego.
  • Oś priorytetowa 5. – Ochrona przyrody i kształtowanie postaw ekologicznych – Ograniczenie degradacji środowiska naturalnego oraz strat jego zasobów i zmniejszania różnorodności biologicznej.
  • Oś priorytetowa 6. - Drogowa i lotnicza sieć TEN-T – Poprawa dostępności komunikacyjnej Polski i połączeń międzyregionalnych poprzez rozwój drogowej i lotniczej sieci TEN-T oraz poprawa połączeń komunikacyjnych głównych miast województw wschodniej Polski z pozostałą częścią kraju poprzez rozwój sieci drogowej na terenie tych województw.
  • Oś priorytetowa 7. - Transport przyjazny środowisku – Zwiększenie udziału przyjaznych środowisku gałęzi transportu w ogólnym przewozie osób i ładunków.
  • Oś priorytetowa 8. - Bezpieczeństwo transportu i krajowe sieci transportowe – Poprawa stanu bezpieczeństwa oraz dostępności komunikacyjnej Polski i krajowych połączeń międzyregionalnych, położonych poza siecią TEN-T oraz wybranych odcinków dróg objętych tą siecią.
  • Oś priorytetowa 9. - Infrastruktura energetyczna przyjazna środowisku i efektywność energetyczna – zmniejszenie oddziaływania na środowisko.
  • Oś priorytetowa 10. – Bezpieczeństwo energetyczne, w tym dywersyfikacja źródeł energii – Poprawa bezpieczeństwa energetycznego państwa poprzez tworzenie nowych zdolności przesyłowych i transportowych, gazu ziemnego, ropy naftowej i produktów ropopochodnych, energii elektrycznej oraz poprzez rozbudowę podziemnych magazynów gazu ziemnego i magazynowanie ropy naftowej i jej pochodnych, a także poprzez zapewnienie dostępności sieci gazowej na terenach niezgazyfikowanych i modernizację istniejących sieci dystrybucji. Dywersyfikacja źródeł energii będzie dodatkowo wspierana poprzez zwiększenie dostępności na rynku urządzeń do produkcji energii ze źródeł odnawialnych.
  • Oś priorytetowa 11. - Kultura i dziedzictwo kulturowe – Wykorzystanie potencjału kultury i dziedzictwa kulturowego o znaczeniu światowym i europejskim dla zwiększenia atrakcyjności Polski.
  • Oś priorytetowa 12. - Bezpieczeństwo zdrowotne i poprawa efektywności systemu ochrony zdrowia – Wspieranie utrzymania dobrego poziomu zdrowia zasobów pracy.
  • Oś priorytetowa 13. - Infrastruktura szkolnictwa wyższego – Rozwój nowoczesnych ośrodków akademickich przede wszystkim kształcących specjalistów w zakresie nowoczesnych technologii.
  • Oś priorytetowa 14. - Pomoc techniczna EFRR – Sprawne i efektywne wykorzystanie środków w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko.
  • Oś priorytetowa 15. - Pomoc techniczna FS – Sprawne i efektywne wykorzystanie środków w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko.

Instytucją Zarządzającą Programem Operacyjnym Infrastruktura i Środowisko jest minister właściwy ds. rozwoju regionalnego, który wykonuje swoje funkcje przy pomocy Departamentu Koordynacji Programów Infrastrukturalnych w Ministerstwie Rozwoju Regionalnego. Instytucja Zarządzająca przekaże realizację części swoich zadań Instytucjom Pośredniczącym, tj. ministrom właściwym.

  • Priorytety 1-5 – Ministerstwo Środowiska,
  • Priorytety 6-8 – Ministerstwo Infrastruktury,
  • Priorytety 9-10 – Ministerstwo Gospodarki,
  • Priorytet 11 – Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego,
  • Priorytet 12 – Ministerstwo Zdrowia,
  • Priorytet 13 – Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

Do dofinansowanie w ramach PO IiŚ będzie się można starać m.in. dla projektów:

  • dużych, których koszt całkowity przekracza 25 mln euro (dotyczące środowiska naturalnego) oraz ponad 50 mln euro (inne dziedziny),
  • systemowych, polegających na dofinansowaniu realizacji przez poszczególne organy administracji publicznej i inne jednostki organizacyjne sektora finansów publicznych, zadań publicznych określonych w odrębnych przepisach dotyczących tych organów i jednostek,
  • indywidualnych, określonych w programie operacyjnym, zgłaszanych przez beneficjentów imiennie wskazanych w programie operacyjnym,
  • pomocy technicznej.

Pozostałe projekty będą wybierane w drodze konkursu.

W ujęciu regionalnym duże inwestycje realizowane w ramach PO Infrastruktura i Środowisko stanowić mają szkielet, wokół którego realizowane będą inwestycje w 16 Regionalnych Programach Operacyjnych i PO Rozwój Polski Wschodniej. Wsparcie koncentruje się na dużych projektach, które mają znaczący wpływ na osiągnięcie wskazanych celów.

Wśród beneficjentów PO IiŚ znajdą się m.in.:

  • jednostki samorządu terytorialnego i ich związki oraz podmioty świadczące usługi wodno-ściekowe wojsko, wojewodowie, PGL Lasy Państwowe, urzędy morskie
  • Zarządy Gospodarki Wodnej, Wojewódzkie Zarządy Melioracji i Urządzeń Wodnych, urzędy morskie
  • jednostki sprawujące nadzór nad obszarami chronionymi, parki narodowe, parki krajobrazowe i ich zespoły, nadleśnictwa i ich grupy, organizacje pozarządowe, instytucje naukowe.