Phare

PHARE był to program bezzwrotnej pomocy (tzn. pomoc w ramach programu nie podlegała zwrotowi, z wyjątkiem funduszy będących wydatkowanych niezgodnie z zasadami) Unii Europejskiej dla państw Europy Środkowej i Wschodniej funkcjonujący od roku 1989. Początkowo pomoc ta skierowana było do 2 państw: Polski i Węgier (stąd nazwa Phare: Poland Hungary: Action for Restructuring of Economies - Polska Węgry: Pomoc dla Restrukturyzacji Gospodarek). Później została rozszerzona o pomoc dla takich krajów Europy Środkowo – Wschodniej jak:

  • Bułgaria,
  • Czechy,
  • Estonia,
  • Łotwa,
  • Litwa,
  • Rumunia,
  • Słowacja,
  • Słowenia.

Ponadto pomoc była przeznaczona dla:

  • Albanii,
  • Bośni i Hercegowiny,
  • Macedonii.


Pierwotnie celem programu była pomoc finansowa reformującym się państwom Europy Środkowej i Wschodniej w przekształcaniu ich systemów gospodarczo-politycznych do zdecentralizowanej gospodarki rynkowej i demokratycznego państwa oraz w ich reintegracji z gospodarkami i społeczeństwami Europy Zachodniej i reszty Świata.

W Polsce Phare służył początkowo wspieraniu transformacji ustrojowej i gospodarczej, dostarczał pomoc humanitarną, doradczą, szkoleniową, finansował inwestycje (regionalne i sektorowe).

W ramach Nowej Orientacji Phare, wynikającej z Decyzji Rady Europejskiej z Luksemburga z roku 1997 o podjęciu procesu rozszerzenia Unii Europejskiej i rozpoczęciu wiosną 1998 negocjacji z Polską w sprawie akcesji, podstawowym priorytetem i celem Programu Phare począwszy od roku 1998 stało się przygotowanie Polski do członkostwa w UE.

Wdrożenie Nowej Orientacji Phare zwiększało zaangażowanie i odpowiedzialność strony polskiej podczas realizacji projektów, głównie poprzez przekazanie jej zarządzania płatnościami i kontrolą finansową wykorzystania środków z UE oraz skoncentrowania środków pomocowych w dwóch dziedzinach: inwestycje (70 %) i rozwój instytucjonalny administracji publicznej (30%).

Budżet programu Phare wynosił w latach 1990-1994 4,2 mld euro, w latach 1995-1999 został zwiększony do 6,693 mld euro. Natomiast budżet na lata 2000 – 2006 wynosił 1,56 mld euro rocznie dla wszystkich krajów.

W ramach PHARE występowały poniższe podprogramy:

  • Program Promocji Eksportu
  • Program Wprowadzenie do Eksportu
  • Program Wstęp do Jakości
  • Program Innowacje i Technologie dla Rozwoju Przedsiębiorstw
  • Program Przygotowanie do Działania na Rynku Europejskim
  • Program Rozwoju Przedsiębiorstw
  • Program Rozwoju Przedsiębiorstw Eksportowych
  • Fundusz Dotacji Inwestycyjnych
  • Projekt Tworzenia Organizacji Wspierania Przedsiębiorczości
    W ramach programu Phare finansowane były również programy wielonarodowe, powstające z inicjatywy Komisji Europejskiej.

    Program Phare był realizowany w Polsce w czterech edycjach: 2000, 2001, 2002 i 2003.
  • Phare 2000 i Phare 2001 zostały zakończone w roku 2004
  • Phare 2002 i Phare 2003 zostały zakończone w roku 2005